Academic journal article Literator: Journal of Literary Criticism, comparative linguistics and literary studies

'N Etimologiese Perspektief Op Betekenisverandering in Die Afrikaanse Leksikon. (Research Articles)

Academic journal article Literator: Journal of Literary Criticism, comparative linguistics and literary studies

'N Etimologiese Perspektief Op Betekenisverandering in Die Afrikaanse Leksikon. (Research Articles)

Article excerpt

Abstract

An etymological perspective on semantic change in the lexicon of Afrikaans

This article deals with the most important processes of semantic change that have occurred in Afrikaans: semantic broadening, narrowing, shift and bifurcation. These processes are not necessarily gradual. There are many cases of radical change with no intermediate stages. Attention is also paid to other characteristics of semantic change such as irregularity, unpredictability and the spreading of semantic changes through the speech community. The main focus of the discussion is on a number of different factors that are responsible for semantic change. An exemplified description is given of the mechanisms by which semantic changes have occurred thus far in Afrikaans. Although the variety of semantic changes in Afrikaans catches the attention, it is also noteworthy that the change has not been very extensive. Taking into consideration the geographical distance and the diminishing ties between South Africa and the Netherlands, the similarity between Afrikaans and Dutch is remarkable.

Opsomming

'n Etimologiese perspektief op betekenisverandering In die Afrikaanse leksikon

Hierdie artikel bied 'n oorsigtelike beskouing van die belangrikste tipes semantiese wysigings in die geskiedenis van die Afrikaanse leksikon, naamlik betekenisverruiming, -verenging en algehele betekenisverskuiwing. Die meeste betekenisveranderings het waarskynlik verskillende stadia deurloop en hoewel daar 'n wetmatigheid in die semantiese ontwikkeling te bespeur is, is daar ook uitsonderings wat betrekking het op onder andere onreelmatigheid, onvoorspelbaarheid en verspreiding oor die taalgemeenskap. In die artikel word verder baie klem gele op verskillende faktore wat by semantiese veranderinge 'n rol speel. Verskeie taalinterne en -eksterne redes vir semantiese wysigings word aangetoon en met voorbeelde geillustreer. Dit is opvallend dat Afrikaans, ten spyte van die groot verskeidenheid semantiese veranderinge, nie so drasties gewysig is dat dit 'n groot verwydering van Nederlands tot gevolg gehad het nie. Die taalooreenkomste tussen die twee tale is nog merkwaardig groot as die geweldige geografiese afstand tussen die taalgebiede en die kwynende kontak tussen die sprekers in ag geneem word.

1. Inleiding

Die Afrikaanse woordeskat, waarvan waarskynlik soveel as 95% van die woorde van Nederlandse herkoms is, het oor die afgelope drie en 'n halwe eeu in die oordrag van geslag tot geslag enkele semantiese wysigings ondergaan (Raidt, 1989:89-102). Sommige veranderinge het op 'n idiosinkratiese wyse plaasgevind, maar ander veranderinge vertoon bepaalde reelmatighede, omdat die redes vir verandering of die proses van verandering by verskillende gevalle ooreenstem.

Al is die betekeniskomponent van 'n taal die komponent wat die meeste onderhewig is aan veranderinge, kan veranderingsprosesse nie maklik waargeneem word terwyl dit aan die gang is nie (vgl. byvoorbeeld McMahon, 1994:174 en Wardhaugh, 1998:188). Drie metodes waarvolgens betekenisveranderings nagespeur kan word, word deur Bloomfield (1979:425) aan die hand gedoen, naamlik:

* Dat ou tekste bestudeer moet word, omdat enkele woorde daarvan soms sodanig in woordkombinasies en kontekstuele verband gebruik word, dat dit vandag as vreemd aangevoel word.

* Dat vormverwante woorde van verwante tale semantiese vergelyk word, want dit kan daarop dui dat of een of meer van die woorde in 'n stadium betekenisverandering ondergaan het. Die Afrikaanse, Nederlandse, Engelse en Duitse woord vir ken het byvoorbeeld naastenby dieselfde vorm, maar verskil semanties van die moderne Skandinawiese tale se ooreenstemmende woorde wat "wang" beteken. 'n Derde betekenis word geheg aan die verwante Sanskritwoord hanuh, naamlik "kakebeen". Dit is 'n aanduiding dat sommige of al die moderne Germaanse tale in hierdie geval betekenisverandering ondergaan het. …

Search by... Author
Show... All Results Primary Sources Peer-reviewed

Oops!

An unknown error has occurred. Please click the button below to reload the page. If the problem persists, please try again in a little while.