Academic journal article Kadin/Woman 2000

Egitim, Gelir Ve Yasanilan Yerin, Kadinlarin Saglik Ve Hastalik Davranislari Uzerindeki Etkileri

Academic journal article Kadin/Woman 2000

Egitim, Gelir Ve Yasanilan Yerin, Kadinlarin Saglik Ve Hastalik Davranislari Uzerindeki Etkileri

Article excerpt

Ozet

Hizli degisim ve donusumlerin yasandigi dunyada, "saglik" ve "hastalik" bircok etmenin olusturdugu ve tanimlanmasi giderek zorlasan kavramlar haline gelmistir. Kuresellesen dunyada bu kavramlara yuklenen anlamlar da degismektedir.

Calismada saglik ve hastalik kavramlari toplumsal ve kulturel yapi icine yerlestirilerek kadinlarin saglik ve hastalik davranislari ile egitim, gelir ve oturulan yerlesim yeri arasinda nedensel bir iliski olup olmadigi arastirilmaktadir.

Gorusme ve anket tekniginin kullanildigi arastirmada, kapali ve acik uclu sorulardan olusan anket formu ile hem nitel hem de nicel verilerin toplanmasi amaclanmistir. Antalya kent merkezini temsil edecek veriler elde edebilmek icin, sosyo-kulturel acidan farkli oldugu dusunulen, kirsal ve kentsel kesim icin ayri ayri orneklemler secilmis, 15-49 yas arasi dogurganlik cagindaki, en az bit evlilik tecrubesine sahip, toplam 160 denekle gorusulmustur.

Anahtar Kelimeler: Kadin, egitim, saglik, davranis gelir, yasanilan yer.

1. Kavramsal Cerceve

Arastirmamizin kavramsal cercevesinde saglik-hastalik kavramlarini ve saglik ve hastalikla ilgili sosyal etmenleri (egitim, ekonomik, kirsal veya kentsel alanlarda yasama) tanimlayacagiz.

1.1. Saglik ve Hastalik

Saglik ve hastaligin algilanmasi her toplumun kulturunun bir parcasidir. Toplumun "saglik" ve "hastalik" hakkindaki deger yargilari, vaziyet alis ve inanclari, kulturun ozelliklerini yansitir. Kulturler arasindaki farkliliklar dolayisiyla, saglik-hastalik sisteminde bir gorelilik sorunu bulunmaktadir.

Dunya Saglik Orgutu sagligi, yalnizca hastaliklarin olmayisi degil; fiziksel, mental ve sosyal yonden tam iyilik halidir, seklinde tanimlamaktadir. Bu yaklasim; saglik tanimini profesyonel saglikcilarin belirleyici oldugu alandan cikaran ve onu bilimsel disiplinlerin daha genis cercevede etkilestikleri, daha dinamik ve kapsamli duzeye yonelten bir potansiyele de sahiptir. Ozellikle sosyal iyilik hali vurgusunun toplumsal ve politik iliskileri saglik kavrami icine ceken guclu bir yonu bulunmaktadir (Belek vd. , 1998:26).

Insanlarin kendi sagliklarini nasil algiladiklari ve tanimladiklari saglik sosyolojisi acisindan oldukca anlamlidir. Saglik ve hastaliga yuklenen anlam toplumdan topluma farklilik gostermektedir. Yapilan calismalar, bazen bir toplumda, ileri derecede hasta olan birinin dahi saglikli olarak kabul edilebilecegi gibi bazen de hasta olmayanlara bile hasta denilebilecegini ortaya koymaktadir. Saglik, bazilarina gore hastaligin olmamasi hali olabildigi gibi, gucluluk ve zayiflik olarak da algilanabilmektedir. Bunlarin disinda bireylerin bir kismi sagligi islevsel olarak tam olma, gunluk islerinin ustesinden gelebilme ve zindelik olarak da degerlendirmektedir.

Hastalik ise genellikle bir insanin basina gelen, kendisinin disinda gelisen ve bu yuzden insanin kendisinin sorumlu tutulamayacagi ayri bir sey olarak degerlendirilmektedir. Hastalik iki farkli anlam icermektedir:

1. Tip acisindan hastalik (disease): Doktorun bakis acisindan veya nesnel anlamda hastalik. Bu anlamiyla hastalik, belirli isaret ve semptomlarla kendisini gosteren patolojik bir anormalligi ifade eder.

2. Toplumsal-kulturel icerikli bir kavram olarak birey acisindan hastalik (illness): Sagliksizligin veya patolojik surecin sonuclarinin oznel deneyim icinde bireyce algilanmasi, bireyin aci rahatsizlik vb. duyma durumu (Oskay, 1993:97). Goruldugu) gibi hastaligin sadece tibbi acidan teshis edildikten sonraki surecinin yaninda bir de hasta acisindan teshise kadar gecen zaman icindeki oznel anlami vardir. Cassell (1976:47-83) medikal acidan hastalik anlayisiyla (disease), hastanin bakis acisindan hastalik (illness) arasindaki farki soyle ifade eder: Doktora giderken bireyin hissettigi rahatsizlik durumu "illness", doktordan eve donerken bireyin saptanan rahatsizlik durumu "disease". Buna gore objektif anlamda hastalik kavrami herhangi bir organdaki bozuklugu, uyumsuzlugu ifade ederken, subjektif anlamdaki, bireyin sahip oldugu rahatsizlik durumunu, bu duruma kendisinin ve cevresindekilerin tepkisini yansitir. …

Search by... Author
Show... All Results Primary Sources Peer-reviewed

Oops!

An unknown error has occurred. Please click the button below to reload the page. If the problem persists, please try again in a little while.