Academic journal article Journal of Cyprus Studies

Arapca Ezana Donus Ve Bunun Kibris Turk Basini'ndaki Yankilari

Academic journal article Journal of Cyprus Studies

Arapca Ezana Donus Ve Bunun Kibris Turk Basini'ndaki Yankilari

Article excerpt

Ozet

Turkiye'de 1941 yilinda yasalastirilan Arapca ezan okuma yasagi, Demokrat Parti'nin iktidara gelisi ile 1950 yilinda ortadan kaldirilmistir. Yasagin kaldirilmasindan kisa bir sure once Kibris'ta Seyh Nazim Kibrisi taraf indan okunan Arapca ezan, Kibris Turk Basini'nda yillarca surecek olan ezan dili tartismasini da baslatmistir. Calismada, Kibris'ta yasanan ezan dili ile ilgili tartismanin gercek boyutlari, basindaki degerlendirmeler ve bunlarin Turkiye'deki gelismelerle baglantisi cercevesinde incelenmektedir.

Anahtar Kelimeler: Kibris, Turkiye Cumhuriyeti, Ezan, Ezan yasagi, Seyh Nazim Kibrisi, Demokrat Parti, Kibris Medyasi, Naksibendiler

Abstract

The calling of Moslems to prayer in Arabic was prohibited in Turkey in 1941. This prohibition was eventually abrogated with the accession to power of the Demokrat Parti (Democratic Party) in 1950. However, in Cyprus a short while before the abrogation Seyh Nazim Kibrisi performed the call to prayer in Arabic and launched a debate that would last for years among the Cypriot media regarding the language of the call. This study will analyze developments concerning the language of the Moslem call to prayer in Cyprus through an examination of those discussions and assessments concerning the call which appeared in the press, the relationship between these discussions and developments in Turkey, and how the discussions on the language of the call to prayer grew to questioning the regime.

Keywords: Cyprus, Turkish Republic, Call to Prayer (Ezan), Bann of call to prayer, Seyh Nazim Kibrisi, Democratic Party, Cypriot Media

**********

Turkiye'de ezan 1932-1950 yillari arasinda Turkce okunmustur. (1) Turk Ceza Kanununun 526. maddesi 2 Haziran 1941 tarihinde 4055 sayili kanunla degistirilmis ve "Arapca ezan ve kamet okuyanlarin, uc aya kadar hafif hapis veya on liradan iki yuz liraya kadar hafif para cezasi ile cezalandirilmalari" karara baglanmistir. Ancak Demokrat Parti'nin iktidara geldigindeki ilk kararlarindan biri Arapca ezan okumaya getirilen bu yasagi kaldirmak olmustur. Turkiye Buyuk Millet Meclisi'nin 16 Haziran 1950 tarihli oturumunda 526. maddenin 1941'de degistirilmis Sekli (2) 5665 sayili yeni bir kanunla tekrar degistirilerek "Arapca ezan ve kamet okuyanlar" kismi madde kapsamindan cikarilmistir. (3) Boylece Turkce ya da Arapca ezan okuma serbestligi dogmustur. Kanun 17 Haziran 1950 tarihli Resmi Gazete'de yayinlanarak yururluge girmistir. Kararin Resmi Gazete'de yayinlanmasiyla Arapca ezanin serbest oldugu Basbakanlik tarafindan valiliklere telgrafla bildirilmistir. (4) Ilk Arapca ezan Fatih ve Beyazit camilerinde ayni gunun ogleninden itibaren okunmaya baslanmistir. (5)

Demokrat Parti'nin yasalastirdigi bu kanun degisikliginden kisa bir sure once Kibris'ta 12 Mayis 1950 tarihinde Seyh Nazim Adil Kibrisi tarafindan Lefkosa'daki Ayasofya Camii'nde okunan Arapca ezan uzun yillar Kibris Turk Basini'nin gundemini mesgul eden bir konu haline gelmistir.

Bu calismadaki amac, Kibris'ta Arapca ezana donusun Turkiye'deki gelismelerle ilintili oldugunu; konunun Kibris Turk Basini'nda nasil degerlendirildigini ve meselenin sadece ezan dili degil, Arapca ezan okuma yanlisi olan bazi kisilerin ozunde laik degerlere karsi olan dusuncelerini ezan dili bahanesi ardinda ileri surduklerini ortaya koymaktir. Nitekim Kibris'ta, o donemin tabiri ile, "taassup" veya "irticai" diye adlandirilan muhafazakar dini fikir ve soylemler ezan dilinin Arapca'ya donusturulmesi ile hararetlenmis ve tartismalar, konunun yalnizca "dil" sorunu ile sinirli kalmadigini gostermistir. Tum bu gelismeler, Kibris'ta ve Turkiye'de yayinlanan birkac gazetenin yorumlari dogrultusunda izlenmistir.

21 Nisan 1922'de Larnaka'da dogan Naksibendi tarikatinin Kibrisi Cemaati lideri Seyh Nazim, 1940'ta liseyi bitirdikten sonra Kibris'tan ayrilip Istanbul Universitesi Kimya Muhendisli gi Bolumu'nde okumak uzere Istanbul'a gelir. …

Search by... Author
Show... All Results Primary Sources Peer-reviewed

Oops!

An unknown error has occurred. Please click the button below to reload the page. If the problem persists, please try again in a little while.