Academic journal article Literator: Journal of Literary Criticism, comparative linguistics and literary studies

A Lexicological Study of the Set of Afrikaans Adjectives Containing "Ene"/'n Leksikologiese Studie Van Die Klas Adjektiewe Waartoe Ene Behoort

Academic journal article Literator: Journal of Literary Criticism, comparative linguistics and literary studies

A Lexicological Study of the Set of Afrikaans Adjectives Containing "Ene"/'n Leksikologiese Studie Van Die Klas Adjektiewe Waartoe Ene Behoort

Article excerpt

Abstract

A lexicological study of the set of Afrikaans adjectives containing "ene"

The tiny lexicological set accounted for in the present article comprises "ene" "loutere", "pure ", "skone", "suiwere", "volle", "reine" and "totale".

   Die kinders is die "ene" ore.
   The kids are all ears.

   Die lees daarvan verskaf "loutere" plesier.
   Reading it provides sheer pleasure.

The lexicological framework forming the basis of the discussion makes reference to lexical, syntactic and semantic features. Formal and semantic specialisation is discussed and illustrated in respect of a wide range of data.

The adjectival set is defined in terms of semantic features such as the following.

(i) "totally, full of"

Haar lirieke is die "ene" opstand en adolessente aggressie.

Her lyrics are sheer revolt and adolescent aggression.

(ii) "nothing else than"

Ek bespeur "skone" (loutere, pure, suiwere, reine, die ene) verwondering op die gesigte rondom my.

I noticed sheer amazement on the faces around me.

Subsets within the encompassing whole are brought to light by crosscutting features, such as the combination of the definite article "die" (the) with "ene" and "pure" and the variability of the ending -e in "loutere" and "suiwere" but not in "ene" and "skone".

In conclusion, the articles dealing with "ene", "loutere" and "pure" in the comprehensive dictionary of Afrikaans, "Woordeboek van die Afrikaanse Taal", are subjected to criticai analysis.

Key concepts:

lexical specialisation lexical description in the comprehensive Woordeboek van die Afrikaanse taal dictionary lexicology

Opsomming

'n Leksikologlese studie van die klas adjektlewe waartoe "ene" behoort

Die leksikologiese versamelinkie waarvan in die onderhawige uiteensetting rekenskap gegee word, behels "ene", "loutere" "pure" "skone", "suiwere", "volle", "reine" en "totale".

   Die kinders is die ene ore.
   Die lees daarvan verskaf loutere plesier.

In die bespreking word uitgegaan van 'n leksikologiese raamwerk waarin rekenskap gegee word van leksikale, semantiese en sintaktiese verskynsels. Vormlike en semantiese spesialisering word bespreek en toegelig aan die hand van 'n verskeidenheid gegewens.

Die adjektiwiese versameling word gedefinieer op grond van betekenisonderskeidings soos die volgende:

(i) "geheel en ai, vol van"

Haar lirieke is die "ene" opstand en adolossente aggressie.

(ii) "niks anders nie as"

Ek bespeur "skone" (loutere, pure, suiwere, reine, die ene) verwondering op die gesigte rondom my.

Deelversamelings binne die oorkoepelende geheel word aan die lig gebring deur kruisverdelende kenmerke, soos die verbinding van die bepaalde lidwoord "die" met "ene" en "pure", en die fakultatiwiteit van die uitgang -e in "loutere" en "suiwere", maar nie in "ene" en "skone" nie.

Ter afsluiting word die artikels "ene", "loutere" en "pure" in die "Woordeboek van die Afrikaanse Taal" krities ontleed.

Kernbegrippe:

leksikale spesialisering leksikografiese beskrywing in die Woordeboek van die Afrikaanse Taal leksikologie

1. Inleiding

Hierdie artikel is 'n leksikologiese studie van 'n groepie adjektiewe wat, in wisselende mate, bepaalde semantiese en grammatiese eienskappe gemeenskaplik het. Die gebruiklikste, sentrale lede van die versameling is ene, loutere, pure, skone en suiwere. Tot die rand van die versameling behoort die heelwat minder gebruiklike volle, reine en totale.

   Die kinders is (die) ene ore.
   Sandveldboertjie is (die) ene bekfluitjie.

   Pa los die stuurwiel van skone skrik.
   Sy sing met soveel oorgawe en passie dat ek skone
   verwondering op die gesigte om my bespeur.

   Die lees daarvan verskaf loutere plesier.
   Tot ander se loutere vermaak boemerang haar slim
   plannetjies. … 
Search by... Author
Show... All Results Primary Sources Peer-reviewed

Oops!

An unknown error has occurred. Please click the button below to reload the page. If the problem persists, please try again in a little while.