Academic journal article Civilacademy Journal of Social Sciences

The Usage of Force in Ethnic Conflicts/ Etnik Catismalarda Guc Kullanimi

Academic journal article Civilacademy Journal of Social Sciences

The Usage of Force in Ethnic Conflicts/ Etnik Catismalarda Guc Kullanimi

Article excerpt

Giris

Soguk Savasin sona ermesi ve super guc catismalarinin bariz sekliyle ortadan kalkmasinin ardindan dunya barisini tehdit eden temel tehlikelerden biri de, cogu ulusdevlet sinirlari icerisinde gerceklesen etnik catismalar olarak karsimiza cikmistir. Bir yandan uluslararasi entegrasyon ve karsilikli isbirligi artarken, dolayisiyla devletler arasi catisma riski azalirken, diger yandan sinir ici etnik catismalar artma trendi gostermektedir. Uluslarin entegrasyonu ve ulus ici dagilma, biraz da celiskili bir gelisme olarak Soguk Savas sonrasi doneme damgasini vurmustur. Nitekim Birlesmis Milletler (BM) verilerine bakildiginda da, Soguk Savas sonrasi donemde BM'in mudahalede bulundugu acik uluslararasi catisma sayisi yalmzca 3 iken, bu sayinin etnik catismalar icin su an itibariyle 47 oldugu gorulmektedir. (bkz. http://www.un.org)

Etnik catismalar genellikle cok nedenli ve karmasik sorunlardir. Ic dinamikler dis etkenlerle sarmal ve ic icedir. Global olcekte cereyan eden degisik etnik catismalar kendi kosullarma gore farkliliklar gosterseler de, bazi ortak paydalara da sahiptirler. Cogu kez bu catismalar, etnik kimligi ifade serbestisinin yerel otoritelerce sinirlandirilmasi; yasal, ekonomik ve kulturel ayrimcilik, elverissiz ekonomik kosullar, ulusal kaynaklarin etnik gruplar arasinda adil olmayan dagilimi, cesitli nedenlerle etnik gruplara verilen dis destekler, merkezi otoritenin zayiflamasi ya da cokmesi ile asilmamis tarihsel travmalar etkenleriyle pozitif iliski halindedir. (Yilmaz; 2006:17-30; Yilmaz; 2007:7-42)

Bu karmasik yapiya ragmen uygulamada etnik catismalarm genellikle guc kanaliyla "cozulmeye" calisildigi gozlenmektedir. Bu, ulusal duzeyde dominant etnik grup ya da gruplarin silahli guclerini "problemli" gruplar uzerine gondermesi, uluslararasi duzeyde ise, catisan taraflara BM baris guclerinin mudahale etmesi seklinde gerceklesmektedir.

Ancak acaba etnik sorunlar gercekten guc kanaliyla cozumlenebilmekte midir? Yoksa guc kullanimi bu sorunlari daha da alevlendirici bir etki mi yapmaktadir? Guc kullaniminin genel olarak etnik sorunlara yansimalari nelerdir? Bu yansimalar ne olcude olumlu ya da olumsuzdur?

Iste bu temel sorunlar ekseninde bu makale, etnik catismalarda guc kullanimi konusu mercek altina almayi amaclamistir. Bu cerce vede, oncelikle uluslararasi guc kullanimi konusu ele alinacak ve bums izleyerek ulusal guc kullaniminin etkileri tartisilacaktir.

ULUSLARARASI GUC KULLANIMI

Etnik catismalar cogu kez sadece taraflarini baglamakla kalmaz. Yerel sinirlar icerisinde cereyan eden bir "ic sorim" olmanin otesine tasarak, hizla uluslararasi baril ve guvenligi tehdit edici bir duzeye tirmanabilir. Bu durum, yerel bir catismanin belli bir bolgeye sicramasi ve daha da yayilma egilimine girmesi, degisik uluslararasi destekler nedeniyle uluslararasi polarizasyona neden olmasi, ya da "ornek etkisi" yaratarak benzer hareketleri dunyanin cesitli bolgelerinde cesaretlendirmesi seklinde olabilir. Kimi zaman da catisan taraflarin bir ucuncu taraf mudahalesi olmaksizin cozume ulasma sanslari kalmayabilir. Birbirlerini karsilikli olarak yipratma surecine giren taraflar arasina bir ucuncu tarafin tampon bir guc olarak girmesi, catisan taraflar arasinda fiziksel siddetin onlenmesi ve baril yolunun acilmasi bakimindan adeta bir zorunluluk haline gelebilir.

Iste bu durumlarda etnik catismalara uluslararasi toplumun genellikle mudahalede bulundugu ve bu mudahaleyi de cogu kez BM baril gucleri kanaliyla gerceklestirdigi gozlenmektedir. Ulus-devletlere gore daha tarafsiz bir konumda bulunan ve ana amaci uluslararasi bans ve guvenligi saglamak olan BM, bir ucuncu taraf olarak catisan taraflarca da genellikle guvenligr olarak algilanmaktadir. Bu nedenle bolgesel orgutlere ve ulusdevletlere oranla, soruna daha kolay "kabul edilebilir" bulunmaktadir. Ote yandan "mesru mudafaa" (self-defense) halleri disinda uluslararasi hukukca mesru sayilan guc kullanimi da, yalnizca BM kanaliyla gerceklestirilen guc kullanimidir. …

Search by... Author
Show... All Results Primary Sources Peer-reviewed

Oops!

An unknown error has occurred. Please click the button below to reload the page. If the problem persists, please try again in a little while.