Academic journal article Civilacademy Journal of Social Sciences

Aunt Ayse Washes the Most Economic Snow-White Laundry Advertising, Gender and competence/Reklam, Toplumsal Cinsiyet Kalip Yargilari Ve Iktidar

Academic journal article Civilacademy Journal of Social Sciences

Aunt Ayse Washes the Most Economic Snow-White Laundry Advertising, Gender and competence/Reklam, Toplumsal Cinsiyet Kalip Yargilari Ve Iktidar

Article excerpt

Iktidar ve Toplumsal Cinsiyet Kaliplari

Iktidar; farkli tanimlamalarla donanmis, aciklamasi guc siyasi ve hukuki kavramlardan biridir. Iktidar kavrami bazen gucu yani kisinin bir seyi yapabilme erkini anlatmak icin kullanilirken bazen de o gucun kullanilma bicimini; kullanilma hakkini ve diger insanlar uzerindeki hiyerarsik ustunlugu anlatabilmektedir (Akal, 2003: 343).

Bobbio; ekonomik, ideolojik ve siyasi olmak uzere iktidarin uc bicimi oldugunu savunur. Ona gore ekonomik iktidar; buna sahip ve ender bulunan bazi kisilerin veya gruplarin bunlara sahip olmayanlara istedikleri davranislari yaptirabilme gucuyle baglantili iken ideolojik iktidar; toplumda otoriteye sahip kisilerin, dusuncelerini diger bireylere kabul ettirebilmeleri ve onlari yonlendirebilmeleriyle ilgilidir. Siyasal iktidar ise, fiziksel siddet araclarina sahip olanlarin toplumdaki hakimiyetleriyle iliskilidir (Poggi, 2007: 4, aktaran: Akar, 2007: 10). Fouca ult'nun iktidar anlayisi Bobbio'dan farkli olarak ekonomiyi iliskiler yumaginin merkezine almaz ve iktidari guc iliskilerinin bir yansimasi olarak gorur. Bu anlayis; iktidari, bireyleri, gruplari ve siniflaro baski altina alan bir mekanizma olarak tanimlar. Foucault, bu baskici mekanizmadan uzaklasarak ozneleri ve oznelligi uretici bir iktidar anlayisini savunmaktadir. Cunku ona gore iktidari yalnica baski ile ozdeslestirmek iktidarin anlasilmasinda sinirlayici bir islev gormektedir (Akar: 84-85).

Jean-Marie Denquin ise iktidar kavraminin iliskisel yonu uzerinde durmaktadir. Ona gore iktidar bir oz olarak algilandinda karsimiza iki farkli yaklasimm cikmaktadir. Ilk yaklasim, iktidarin kisilerin dogasinda mevcut oldugunu ve bu gucun bir kisinin digerine hukmetmesine yol actigini savunurken; ikinci yaklasim iktidarin kendi basina varlgini kabul eder. Kisiler iktidara sahip olurlar ve onu kullanirlar, yani iktidar; yoneten ya da sahip olan kisinin sahsiyetinde veya toplum kurallarinda var olmaktadir (Denquin, 1992: 129, aktaran: Koyuncu Gucbilmez, 2005: 5). Iktidarin iliskisel yonunu vurgulayan bu iki yaklasimda, iktidarin soz konusu olabilmesi icin en az iki kisi bulunmali ve bu kisiilerin iliski icerisinde olmalaro gerekmektedir. Iktidara sahip olmak bu iliski nin bicimini ve dengesini belirleyen bir unsur olarak karsimiza cikmaktadir. Iliskinin derecesini, bicimini ve dengesini belirleyen iktidar devingen bir ozellige sahiptir; surec icerisinde degismeye ve yeniden yaratilmaya aciktir. Karmasik ve belirsiz olabilir. Iliskide iktidara sahip olan taraf ustunluk avantajina sahip olsa da, zaman icerisinde bu denge diger taraf lehine gelisebilir. Iktidarin avantajina sahip olma istegi catismayi ve sonrasinda kacinilmaz olarak uzlasmayi da beraberinde getirmektedir.

Iktidar toplumsal alanda etkin bir yere sahip oldugu kadar, insan davranislari uzerinde de belirleyicidir. Insan davranislarinin belirli bir yone kanalize olmasinda etkilidir. Davranislarin belirli bir yonde sekillenmesi ve iktidarin istekleri dogrultusunda gerceklesmesi icin guce sahip olan taraf, diger tarafin iradesini kirmak amaciyla zorlama ogesini kullanir. Iliski icerisinde bulunan taraflar arasinda iktidara sahip olmak bakimindan esitlik bulunmamaktadir. Guce yani iktidara sahip olan taraf, diger tarafon iradesine ragmen ustun olandir.

Iktidar olgusu iliskisel boyut acisindan degerlendirildiginde daima bir yonuyle kadin-erkek, kadin-kadin, erkek-erkek iliskilerini kapsamaktadir. Bu iliski icerisinde iktidar devingendir; surec icerisinde iliski donusume ve degisime ugradikca, iktidar da bir cinsten digerine ya da bir kisiden digerine gecebilir veyahut iliski icerisindeki bireylerin sahip olduklari iktidar alanlari degisiklik gosterebilir. Connell'e gore iktidar; isyerinde, evde veya buyuk bir kurumda bir kazanc dengesi veya kaynaklar esitsizligi olabilir. Iktidari elinde bulunduran kisilerin pratigi nin de sinirlanmis olmasi, daha az acik olmakla birlikte ayni olcude onemli bir noktador. Ozellikle toplumsal cinsiyet iliskilerinde belirli yollarla guc saglanmaktadir (Connell, 1998: 151-152). …

Search by... Author
Show... All Results Primary Sources Peer-reviewed

Oops!

An unknown error has occurred. Please click the button below to reload the page. If the problem persists, please try again in a little while.