Academic journal article Literator: Journal of Literary Criticism, comparative linguistics and literary studies

From the Heart of the People and to the Heart of the People' Jan F.E. Celliers as the People's poet/'Uit Die Hart Van Die Volk En Tot Die Hart Van Die Volk' Jan F.E. Celliers Als Volksdichter

Academic journal article Literator: Journal of Literary Criticism, comparative linguistics and literary studies

From the Heart of the People and to the Heart of the People' Jan F.E. Celliers as the People's poet/'Uit Die Hart Van Die Volk En Tot Die Hart Van Die Volk' Jan F.E. Celliers Als Volksdichter

Article excerpt

Het Afrikaner nationalisme uit de eerste decaden van de twintigste eeuw was niet uniek. Het vertoonde sterke overeenkomst met het 19e-eeuwse Europese cultureel nationalisme. Typerend is de heldencultus rond volksdigter Jan. F.E. Celliers. Kort na de Anglo-Boerenoorlog smeedde de verering van zijn leven en zijn werk de Afrikaners als verbeelde gemeenschap hechter aaneen. Naarmate de behoeften van de Afrikaners als volk veranderden, verschoof echter ook de betekenis die aan Celhers als iconische figuur werd toegeschreven.

In this article, Afrikaner nationalism from the first decades of the 20th century is seen against the backdrop of European cultural nationalism. Comparison shows that particular features that have often been considered as unique to Afrikaner nationalism, like hero worship and the investment of nationalist discourse with religious connotations were widespread in 19th century Europe as well. Special attention is paid to the cult around the 'people's poet', Jan F.E. Celliers. Through the veneration for his person and his work, the Afrikaners were drawn closer together as an imagined community. However, the meaning that was attributed to this iconic figure developed over time, in accordance with the changing needs of the Afrikaners as a nation.

Inleiding

In haar artikel 'Building a nation from words: Afrikaans language, literature and ethnic identity' constateert Isabel Hofmeyr dat er in vroege Afrikaanse tijdschriften zoals Die Brandwag en Die Huisgenoot een persoonlijkheidscultus werd geconstrueerd rondom bepaalde Afrikaanstalige dichters. Er werden lange artikelen aan hun leven en werk gewijd, vaak met paginagrote foto's:

Many historians, who speak of these writers, refer to them as volksdigters spontaneously adopted by an adoring populace, which was partly the case. But what needs stressing is not the spontaneity but the artifice. (Hofmeyr 1993:109)

De door Hofmeyr geconstateerde doelbewuste constructie van een discours waarin schrijvers worden voorgesteld als nationale helden staat aan het begin van een letterkundige traditie die bijna de gehele twintigste eeuw nauwe banden zou blijven houden met het Afrikaner-nationalisme als politieke en maatschappelijke beweging (Willemse 2003). Deze persoonsverheerlijking was echter niet uniek voor het Afrikaner-nationalistische discours: heroisering en nationalisering van kunstenaars waren in de negentiende eeuw in de hele westerse wereld een bekende praktijk.

In dit artikel wordt de persoonlijkheidscultus rond de Afrikaanse dichter Jan F.E. Celliers (1865-1940) in de context van het internationale cultureel nationalisme geplaatst. In de eerste helft van dit artikel zal op basis van recente studies een beeld worden geschetst van het Europese en, meer in het bijzonder, het Nederlandse cultureel nationalisme en zal worden beargumenteerddat het begrip 'cultureel nationalisme' ook gebruikt kan worden als aanduiding voor het twintigsteeeuwse Afrikaner-nationalistische streven. In de tweede helft van het artikel wordt ingegaan op de cultus rond volksdigter Jan F.E. Celliers.

Cultureel nationalisme in Europees perspectief

   Wie is de wakkre held, dien't luistrend volk volk zal eeren,
   Wie heeft de gaaf, den geest, den moed?
   Wie zal hun Hollands taal, hun recht, hun roeping leeren,
   Wien klopt de Vrije borst van 't edelst dichtrenbloed,
   Wie zal hun leven, hun Historie, hun voorleden,
   Wie zal hun lief en leed, in de echte vormen kleeden,
   Hen kluistren aan zijn dichtertoon?
   Wie zal het volk, in ernst, zijn groote liefde schenken,
   En met hen lijden, met hen voelen, met hen denken,
   Hun vriend en broeder zijn en zoon? (De Genestet 1869:179)

Het gedicht 'De volksdichter' (1850) van de ook in 'Hollands' Zuid-Afrika veelgelezen Nederlandse dichter PA. de Genestet (1829-1861), waarvan hierboven de eerste strofe wordt aangehaald, heeft wel wat weg van een personeelsadvertentie. Gezocht wordt naar een 'wakkre held' die de rol van volksdichter zou kruinen vervullen. …

Search by... Author
Show... All Results Primary Sources Peer-reviewed

Oops!

An unknown error has occurred. Please click the button below to reload the page. If the problem persists, please try again in a little while.